İhtisas dersleri kapsamında bu yıl Recep ŞENTÜRK Hocamız ile Ebû Abdurrahman es-Sülemî’ nin Kitabu’l Fütüvve’sini okuyoruz. “Gençlik Yasası” olarak tercüme edebileceğimiz bu Fütüvvetnameler nedir ve insanlığa ne kazandırır?
Fetâ kelimesi genç, yiğit, yürekli, eli açık demektir. Fütüvvet ise gençlik, yiğitlik, cömertlik, civânmertlik gibi anlamlara gelir. Fetâ lafzı ideal genç, kamil insan için kullanılır. Peki ideal genç nedir, nasıl tam manasıyla bir genç/hakiki bir insan olunur? İşte; bu konunun işlendiği kitaplara Arapçada “Kitabu’l Fütüvve”, Farsçada ise “Fütüvvetnâme” denilmiştir.
Hâce Abdullah Herevi Kitabu’l Fütüvve’sinde ideal genci şöyle tanımlamış: “Başkalarının hatalarını görmezlikten gelen, kötülüğe iyilikle karşılık veren ve Allah'tan başkasına itaat etmeyen kişidir.” Kuşeyrî; fütüvveti, hiçbir surette kendini başkalarından üstün görmemek, olarak tanımlar ve hakiki delikanlının kimseyle husumet içinde olmayacağını, söyler. Sülemî ise fütüvvetin ilk şartı olarak arkadaşlara itaat etmeyi ve onlara itiraz etmemeyi zikr eder. Ardından, kâmil insanı; güzel ahlaklı, kötü davranışlardan uzak kişi olarak betimler. Hakiki delikanlı, asil insan demek; ailesine, arkadaşlarına karşı yumuşak huylu olan, başkalarının ayıplarını araştırmayan, kendi nefsinden önce başkalarının iyiliğini isteyen, kişi demektir.
Fütüvvetin gerçekleştiği bir toplumda ahlaksızlık olmaz. Çünkü Fütüvvet, üstün bir ahlaka sahip olmak demektir. Kin ve nefret olmaz. Çünkü hakiki bir genç, kötülüğe dahi iyilikle karşılık verir, kardeşinin ayıplarını araştırmaz, gördükleri kusurları da izhâr etmez. Fütüvvet olan bir yerde açlık yoktur. Hakiki insan, kendinden önce kardeşini düşünür, o açken tok yatamaz. Bir toplumda fütüvvet var ise; orada sevgi vardır, yardımlaşma vardır, sulh vardır. Ve ancak fütüvvetti uygulayan bir toplumda hakiki huzur oluşur.